Nieuw onderzoek naar Meniere door wetenschappers van onder andere Harvard en Massachusetts Eye and Ear werpt een ander licht op de ziekte. Volgens de auteurs is niet het vocht zelf de oorspronkelijke oorzaak, maar een verstoord regelsysteem dat leidt tot vochtophoping in het binnenoor. De ziekte wordt gekenmerkt door herhaalde episodes van draaiduizeligheid in combinatie met gehoorklachten zoals tinnitus, drukgevoel en gehoorverlies. Lange tijd werd gedacht dat deze klachten ontstonden door een ophoping van vocht in het binnenoor, met drukopbouw en beschadiging als gevolg. De onderzoekers presenteren nu een nieuw wetenschappelijk raamwerk op basis van klinische bevindingen, beeldvorming en genetisch onderzoek. Daarbij blijken er verschillende vormen van binnenoorafwijkingen te bestaan, zoals een degeneratief en een hypoplastisch type. Deze inzichten maken de weg vrij voor betere diagnoses en meer gerichte behandelingen.
Nieuwe inzichten tonen dat Ménière geen eenduidige aandoening is, maar kan voortkomen uit verschillende afwijkingen in het binnenoor. Deze afbeelding toont twee vormen: links een ‘degeneratief’ type met een normaal benig kanaal en een gedegradeerde endolymfatische zak; rechts een ‘hypoplastisch’ type met een afwijkend verloop van het kanaal en een onderontwikkelde zak. Bron: Chari et al. (2025), Frontiers in Neurology, figuur 3. Licentie: CC BY 4.0.
Ménière is niet één ziekte
De ziekte van Ménière uit zich bij de ene persoon vooral met duizeligheid, bij een ander begint het met gehoorverlies of tinnitus. Soms blijft het bij één oor, soms zijn beide oren aangedaan. Artsen denken nu dat er meerdere vormen van Ménière bestaan. Die hebben allemaal te maken met verstoringen in de vochthuishouding van het binnenoor.
Hoewel de term ‘ziekte van Ménière’ nog steeds wordt gebruikt, wijzen de recente inzichten erop dat het waarschijnlijk gaat om verschillende vormen van binnenoorproblemen met vergelijkbare klachten. Sommige onderzoekers spreken daarom liever van het ‘Ménière-spectrum’.
Niet het vocht, maar de balans raakt verstoord
Lange tijd werd aangenomen dat een teveel aan vloeistof in het binnenoor leidde tot drukopbouw en scheuring van kwetsbare membranen. Nieuw onderzoek wijst erop dat het binnenoor juist probeert te compenseren voor een verstoorde vochtbalans, met extra celgroei op bepaalde plaatsen. Deze reactie is bedoeld om de homeostase te herstellen, maar kan op termijn schade veroorzaken.
Dit nieuwe inzicht helpt ook te verklaren waarom operaties die gericht zijn op drukverlaging, zoals saccusoperaties, in studies vaak geen overtuigend effect laten zien.
Meer over hydrops bij de ziekte van Ménière
Volgens de auteurs van de nieuwe publicatie moet endolymfatische hydrops worden gezien als een actieve, door celdeling gedreven respons op functieverlies van de endolymfatische sac. Daarmee stellen zij een zogenoemd ‘homeostasemodel’ voor in plaats van het klassieke ‘drukmodel’. Niet de vochtophoping zelf, maar de verstoring van het regelsysteem dat voor de vochtbalans zorgt, ligt aan de basis van de klachten.
De rol van allergie, migraine en erfelijkheid
Volgens de auteurs van de nieuwe publicatie spelen bij sommige mensen met Ménière aandoeningen als allergie of migraine mogelijk een rol. Bij anderen lijkt er sprake van een erfelijke aanleg. Dat zou verklaren waarom de klachten en het beloop per persoon zo sterk kunnen verschillen. Beter inzicht in deze onderliggende factoren helpt artsen om toekomstige behandelingen beter af te stemmen op het individu.
Betere beeldvorming maakt subtypen Ménière zichtbaar
Met speciale MRI-technieken kunnen artsen tegenwoordig de vloeistofverdeling in het binnenoor in beeld brengen. Belangrijker nog: de vorm van botstructuren rond de endolymfatische sac zegt volgens de auteurs iets over het subtype en het risico op dubbelzijdige aantasting.
Toekomst: behandeling op maat
Het onderscheiden van subtypen maakt het mogelijk om behandelingen specifieker toe te passen. Bij sommige patiënten kan volgens de auteurs migrainepreventie effectief zijn. Bij anderen is juist voorzichtigheid geboden bij operatieve ingrepen. Deze nieuwe inzichten maken de weg vrij voor meer precisie en minder symptoombestrijding.
Betekenis nieuw onderzoek naar Ménière voor patiënten
- Ménière is geen eenduidige ziekte, maar een verzamelnaam.
- Onderzoekers ontdekken steeds meer subtypen met elk hun eigen oorzaak.
- Beeldvorming en genetisch onderzoek helpen artsen om gerichter te diagnosticeren.
- In de toekomst kunnen behandelingen mogelijk steeds beter worden afgestemd op het subtype.
Bron: Chari A et al. (2025). A modern conceptual framework for study and treatment of Meniere’s disease. Frontiers in Neurology.
https://www.frontiersin.org/journals/neurology/articles/10.3389/fneur.2025.1607435/full
Aderverkalking en Ménière
Er is een wetenschappelijk onderbouwde relatie tussen aderverkalking (arteriosclerose) en de ziekte van Ménière, met name via de bloedvoorziening van het binnenoor. Aderverkalking kan de doorbloeding van het evenwichtsorgaan verminderen, wat kan leiden tot de opbouw van overtollig vocht (endolymfatische hydrops), de hoofdoorzaak van de typische Ménière-aanvallen.
Hieronder vindt je de details over de link tussen deze twee aandoeningen:
Het mechanisme: Hoe aderverkalking Ménière beïnvloedt
- Verminderde doorbloeding (Ischemie): Het binnenoor is zeer gevoelig voor veranderingen in de bloedtoevoer. Aderverkalking, microvasculaire schade of verstopte kleine vaten (microthrombosis) kunnen de toevoer van bloed en zuurstof naar het binnenoor verminderen.
- Vochtophoping (Endolymfatische hydrops): Door een chronisch tekort aan doorbloeding raakt de huishouding van het endolymfe-vocht in het binnenoor verstoord. Dit leidt tot een te hoge druk (hydrops) in het binnenoor, wat de aanvallen van draaiduizeligheid, gehoorverlies en tinnitus uitlokt.
- Veneuze insufficiëntie: Onderzoek suggereert dat ook een gebrekkige afvoer van bloed uit het binnenoor (veneuze insufficiëntie) een rol speelt bij het ontstaan van de drukverhoging.
Vascular Risicofactoren
Patiënten met de ziekte van Ménière vertonen vaker andere vasculaire risicofactoren dan gezonde mensen, waaronder:
- Hoge bloeddruk (hypertensie)
- Verhoogd cholesterol (hyperlipidemie)
- Diabetes
- Roken (dit verhoogt het risico op hart- en vaatziekten aanzienlijk)
Ménière-aanvallen en bloedvaten
- Ernst van de aanvallen: Studies tonen aan dat patiënten met vasculaire risicofactoren (zoals aderverkalking) frequentere en ernstiger aanvallen van draaiduizeligheid kunnen ervaren.
- Behandeling: Vanwege deze link wordt soms gekeken of medicatie die de doorbloeding verbetert (zoals statines) een positief effect kan hebben op de frequentie van aanvallen, hoewel wetenschappelijk bewijs hiervoor nog wordt onderzocht.
Bron:https://www.frontiersin.org/journals/neurology/articles/10.3389/fneur.2023.1194456/full en https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6405352/#:~:text=Author,Venous%20Insufficiency%20/%20complications