Behandel methodes in het buitenland

Behandelmethodes voor de ziekte van Ménière in het buitenland vertonen veel gelijkenissen met de Nederlandse richtlijnen (leefstijladviezen, betahistine, intratympanale injecties), maar in sommige landen worden sneller ablatieve (vernietigende) operaties of specifieke medische hulpmiddelen ingezet. De aanpak is in internationale klinieken vaak meer gepersonaliseerd en soms agressiever als de aanvallen aanhouden. 

Hieronder volgt een overzicht van behandelmethodes die in het buitenland worden toegepast:

Intratympanale injecties (Middenoorinjecties)

  • Gentamicine (Gentamicin): Veel toegepast in de VS en Europa bij hardnekkige aanvallen. Het vernietigt de evenwichtscellen, wat vertigo (draaiduizeligheid) stopt, maar een risico op gehoorverlies inhoudt.
  • Corticosteroïden (Dexamethason/Methylprednisolon): Een veelgebruikt alternatief voor gentamicine, met name in Europa, om ontstekingen in het binnenoor te remmen zonder het evenwichtsorgaan direct te vernietigen.
  • MicroWick™ techniek: In de VS wordt soms gebruik gemaakt van de Silverstein MicroWick™ om medicatie (zoals dexamethason) langdurig in het middenoor te laten inwerken. 

Chirurgie (Operaties)

  • Endolymphatic Sac Surgery (Endolymfatische sac-decompressie): Wordt wereldwijd toegepast om de druk in het binnenoor te verlagen.
  • Vestibular Nerve Section (Doorsnijden evenwichtszenuw): Een zeer effectieve operatie die draaiduizeligheid verhelpt, maar het gehoor behoudt.
  • Labyrinthectomie: Chirurgische verwijdering van het evenwichtsorgaan. Dit wordt in het buitenland soms sneller ingezet in vergevorderde gevallen, maar resulteert in definitief gehoorverlies aan het geopereerde oor.
  • Canadese ingreep (Onderzoek): Er wordt in Canada onderzoek gedaan naar nieuwe, minder ingrijpende chirurgische technieken. 

Medische hulpmiddelen en alternatieven

  • Meniett® apparaat: Met name in Italië en Australië wordt dit apparaat gebruikt. Het geeft pulserende overdruk via een buisje in het trommelvlies om de druk in het binnenoor te reguleren. De Meniett blijkt echter geen aantoonbaar effect te hebben volgens Kno-arts dr R. Feijen, die zijn promotieonderzoek wijdde aan de werkzaamheid van het Meniett-apparaat. Hij pleit er daarom voor dit apparaat niet meer in de behandeling van de ziekte van Ménière op te nemen.
  • Bovenste nekwervelcorrectie (Upper Cervical Care): In de VS (zoals onderzocht in Michigan) wordt gekeken naar de relatie tussen de nek en Ménière, waarbij chiropractische benaderingen worden ingezet.
  • Onderzoek naar regeneratieve therapieën: Bedrijven zoals het Amerikaanse Rinri Therapeutics onderzoeken manieren om haarcellen in het oor te herstellen.

Leefstijl en dieet (Internationaal)

  • Zoutarm dieet: Een standaard aanbeveling wereldwijd (vaak 1000-1500 mg natrium per dag).
  • Diuretica (Plaspillen): Om de vloeistofophoping in het binnenoor te verminderen.
  • Allergiebehandeling: In sommige buitenlandse klinieken wordt ook gekeken of allergieën de Ménière-aanvallen uitlokken. 

In Nederland wordt een operatie vaak pas overwogen als andere behandelingen falen. In het buitenland kunnen de richtlijnen per land verschillen, en worden sommige behandelingen, zoals bepaalde operaties, lang niet altijd vergoed door Nederlandse zorgverzekeraars vanwege het nog ontbreken van grootschalig wetenschappelijk bewijs.

Japan

Endolymfatische zakchirurgie (Endolymphatic Sac Decompression Surgery – ESDS) in combinatie met steroïde-instillatie (het inbrengen van corticosteroïden) is een gespecialiseerde chirurgische behandelmethode voor hardnekkige (intractable) ziekte van Ménière, die met name in Japan verder is ontwikkeld en onderzocht. Deze techniek, vaak uitgevoerd als ‘endolymphatic sac drainage with steroid-instillation’, combineert decompressie van het binnenoor met de lokale toediening van steroïden om ontstekingen te verminderen en de symptomen effectiever te bestrijden. 

Kernpunten van de behandeling

  • Doel: Het verlagen van de vloeistofdruk in het binnenoor (decompressie) in combinatie met een hoge dosis steroïden (vaak prednisolon of dexamethason) direct in de endolymfatische zak.
  • Techniek: De chirurg opent de endolymfatische zak, vult deze met een substantie die steroïden bevat (bijv. 20 mg prednisolon) en plaatst absorberende gelatinesponzen gedrenkt in dexamethason voor een langdurige, trage afgifte (sustained-release) van het medicijn.
  • Resultaten: Studies in Japan tonen aan dat deze gecombineerde aanpak effectief is. In een studie met 12 patiënten werden duizeligheidsaanvallen in alle gevallen volledig onder controle gebracht. Een andere studie rapporteerde een duizeligheidscontrole van 89,5% bij de combinatie van chirurgie en lokale steroïden.
  • Gehoorbehoud/verbetering: In tegenstelling tot ablatieve chirurgie (vernietiging van het evenwichtsorgaan), wordt deze techniek ingezet om de gehoorfunctie te behouden of te verbeteren.
  • Waarom in Japan? Onderzoek in Japan heeft zich gericht op de auto-immuuncomponent van de ziekte van Ménière, wat leidde tot de ontwikkeling van deze directe, hoge-dosis steroïde-instillatie in de zak.

Deze ingreep wordt beschouwd als een “second-line” therapie voor patiënten bij wie medicatie en conservatieve behandelingen niet werken. 

Steroïde-injecties in het middenoor (Intratympanale steroïden)

Naast de steroïden die tijdens de operatie worden toegediend, worden herhaalde steroïde-injecties (meestal dexamethason) in het middenoor (transtympanale injectie) in Japan gebruikt als een standaard “tweede-lijns” behandeling voor refractaire Ménière. 

  • Veiligheid: In vergelijking met systemische (orale) steroïden hebben directe injecties in het middenoor minder bijwerkingen en kunnen ze hoge concentraties in het binnenoor bereiken.

Resultaten van de gecombineerde aanpak in Japan

  • Hoge succespercentages: Onderzoeken in Japan tonen aan dat de combinatie van ESS met steroïde-instillatie resulteert in een uitstekende, langdurige controle van duizeligheid (in sommige studies 100% in de korte termijn, en zeer effectief op lange termijn).
  • Gehoorverbetering: De toevoeging van steroïden aan de chirurgie lijkt vaker te leiden tot gehoorverbetering en minder oorsuizen dan de traditionele decompressiechirurgie alleen.
  • Verbetering op MRI: MRI-studies uitgevoerd in Japan toonden aan dat endolymfatische hydrops (vestibulaire hydrops) afneemt na deze chirurgische ingrepen.

Bron: https://e-rvs.org/

Lopende buitenlandse onderzoeken

Er lopen in 2026 verschillende internationale onderzoeken naar de ziekte van Ménière, met een sterke focus op nieuwe medicatie (ebselen), geavanceerde diagnostiek (MRI) en innovatieve behandelmethoden. Hoewel er nog geen definitieve genezing is, richten deze onderzoeken zich op het verminderen van duizeligheidsaanvallen en het behoud van gehoor. 

Hieronder volgt een kort overzicht van de belangrijkste lopende buitenlandse onderzoeken en ontwikkelingen:

Veelbelovende Medicatieonderzoeken (Klinische Studies)

  • SPI-1005 (Ebselen): Sound Pharmaceuticals voert vergevorderde (Fase 3) onderzoeken uit naar SPI-1005, een oraal in te nemen anti-inflammatoir medicijn. Het is ontworpen om gehoorverlies, oorsuizen en duizeligheid te behandelen. Het middel heeft een ‘Breakthrough Therapy Designation’ gekregen van de Amerikaanse FDA. De ‘STOPMD-3’ studie concludeerde de randomisatiefase in 2024 en onderzoekt de langetermijnveiligheid tot eind 2026.
  • Nortriptyline-Topiramate: Aan de University of California, Irvine, loopt een Fase 4 klinische studie die medicatie tegen migraine (nortriptyline en topiramate) onderzoekt als behandeling voor Ménière-symptomen. Deze studie loopt naar verwachting tot eind 2026.
  • AC102: Vroegtijdig onderzoek (preklinisch) richt zich op AC102, een medicijn dat de gehoorzenuwverbindingen zou kunnen herstellen en tinnitus verminderen. 

Innovatieve Diagnostiek en Behandeling

  • Verbeterde MRI-technieken: Onderzoekers (o.a. Columbia University) werken aan verbeterde MRI-scans met behulp van micronaaldjes om endolymfatische hydrops (vloeistofophoping) in het binnenoor nauwkeuriger in beeld te brengen.
  • Deep Learning (AI) voor Diagnose: Chinese onderzoekers hebben een “multistage severity assessment system” (MSAS) ontwikkeld, gebaseerd op deep learning, om met 2D-MRI’s de ernst van Ménière nauwkeurig in kaart te brengen.
  • Niet-invasieve elektrische stimulatie: Onderzoekers onderzoeken de effectiviteit van elektrische stimulatie achter het oor (mastoid) om gehoorsymptomen en duizeligheid bij Ménière-patiënten te moduleren.
  • Bovenste Cervicale Chiropractie: Een klinische studie (Trial #MDTCT2026) in Michigan, USA, onderzoekt de impact van specifieke chiropractische zorg op de nekwervels bij patiënten met unilaterale (eenzijdige) Ménière. 

Regeneratieve therapieën en Fundamenteel Onderzoek

  • Rinri Therapeutics: Dit bedrijf onderzoekt celgebaseerde therapieën om haarcellen in het binnenoor te herstellen of te vervangen, wat in de toekomst gehoorverlies bij Ménière zou kunnen omkeren.
  • Endolymfatische zak-onderzoek: Nieuwe inzichten (o.a. Harvard Medical School) wijzen erop dat schade aan de endolymfatische zak mogelijk een compensatoire celreactie is op binnenoorbeschadiging, in plaats van alleen een vloeistofdrukprobleem. Dit kan leiden tot nieuwe behandelmodellen.
  • Ménière’s Disease Symposium: Er vinden internationale conferenties plaats (ondersteund door o.a. de American Hearing Research Foundation) om samenwerking te bevorderen, standaarddiagnostiek vast te stellen en biomarkers voor de ziekte te identificeren. 

Onderzoek naar chirurgie

  • Er wordt met name door Canada verder onderzoek gedaan naar verbeterde chirurgische procedures, zoals endolymfatische zakchirurgie in combinatie met steroïde-instillatie welke met name in Japan wordt uitgevoerd zoals eerder beschreven.

Opmerking: Veel van deze onderzoeken bevinden zich in de klinische testfase. Het kan nog enkele jaren duren voordat deze behandelingen op grote schaal beschikbaar zijn.

SPI-2005

SPI-1005 is een onderzoeksmiddel van Sound Pharmaceuticals dat wordt ontwikkeld als een orale behandeling voor gehoorverlies en tinnitus, met name bij de ziekte van Ménière. Het middel heeft in de VS de ‘Breakthrough Therapy Designation’ gekregen van de FDA en veel Ménière patienten zien dit als een hoopvol middel.

Status van SPI-1005:

  • Fase 3 Afgerond (STOPMD-3): Sound Pharmaceuticals heeft de Fase 3-studie (STOPMD-3) naar SPI-1005 voor de behandeling van de ziekte van Ménière in Canada en de VS voltooid.
  • Positieve Resultaten: De studie toonde significante verbeteringen aan in het gehoorverlies en het spraakverstaan bij deelnemers.
  • Ebselen: Het werkzame bestanddeel in SPI-1005 is ebselen, een molecuul dat de activiteit van glutathionperoxidase (GPx) nabootst en de innerlijke gehoorcellen beschermt.
  • Toepassing: Het middel is specifiek gericht op aandoeningen waarvoor momenteel geen door de FDA goedgekeurde medicatie bestaat, waaronder de ziekte van Ménière en door lawaai veroorzaakt gehoorverlies.
  • Verlengde studie: Er loopt een open-label extensiestudie (OLE) om de veiligheid op lange termijn te evalueren. 

SPI-1005 wordt niet alleen onderzocht voor Ménière, maar ook voor gehoorverlies door antibiotica (ototoxiciteit) en door lawaai. Het is momenteel nog een onderzoeksmiddel en nog niet algemeen goedgekeurd voor markttoelating.

Bron: Sound Pharma is een particulier biotechnologiebedrijf dat onderzoek doet naar SPI-1005 onder vijf actieve IND-aanvragen voor diverse neuro-otologische indicaties. Details over de klinische onderzoeken met SPI-1005 zijn online te vinden op  www.clinicaltrials.gov  of  www.soundpharma.com .

Lopende onderzoeken in Nederland